Rozbudowa instalacji fotowoltaicznej w net-meteringu – co trzeba wiedzieć?

Początek sezonu fotowoltaicznego to nie tylko nowe instalacje, ale także modernizacja już działających systemów. Coraz więcej prosumentów decyduje się na zwiększenie mocy instalacji, aby lepiej dopasować ją do aktualnego zużycia energii, planowanego montażu magazynu energii czy nowych odbiorników, takich jak pompa ciepła lub ładowarka samochodu elektrycznego.

Rozbudowa istniejącej instalacji fotowoltaicznej rozliczanej w systemie net-metering nie oznacza automatycznego przejścia na nowy model rozliczeń. W określonych sytuacjach może jednak wpłynąć na sposób bilansowania energii oraz wysokość późniejszych opłat. Modernizacja instalacji wiąże się również z obowiązkami formalnymi, a w przypadku instalacji objętych wsparciem – także z koniecznością zachowania warunków wynikających z otrzymanego dofinansowania.

Rozbudowa instalacji a system rozliczeń net-metering

Prosumentom, którzy uruchomili mikroinstalację przed 1 kwietnia 2022 roku i nadal rozliczają się według wcześniejszych zasad, często towarzyszy pytanie, czy zwiększenie mocy instalacji oznacza konieczność przejścia na net-billing.

Obowiązujące przepisy wskazują, że sama rozbudowa instalacji nie powoduje automatycznej zmiany modelu rozliczeń. Zgodnie z ustawą z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2021 poz. 2376), prosument zachowuje prawo do dalszego korzystania z systemu opustów.

Zmianie może jednak ulec sposób rozliczania energii oddawanej do sieci. W praktyce przekroczenie granicy 10 kWp powoduje zmianę współczynnika opustu:

• dla instalacji do 10 kWp – prosument może odebrać 80% energii oddanej do sieci,
• po przekroczeniu 10 kWp – współczynnik spada do 70%.

Oznacza to zmianę współczynnika z 0,8 na 0,7, co bezpośrednio wpływa na późniejsze rachunki za energię elektryczną.

Nie zmienia się natomiast sam mechanizm działania systemu opustów. Sieć elektroenergetyczna nadal pełni funkcję wirtualnego magazynu energii. Nadwyżki energii wyprodukowane przez instalację mogą zostać wykorzystane w ciągu 12 miesięcy od momentu ich wprowadzenia do sieci. Po upływie tego czasu niewykorzystana energia przepada.

Rozbudowa instalacji objętej programem „Mój Prąd”

W przypadku instalacji objętych dofinansowaniem rozbudowa również jest możliwa, jednak wymaga zachowania zasad trwałości projektu.

Zgodnie z regulaminem programu:

„Grantobiorca zobowiązany jest do eksploatacji instalacji oraz innych dofinansowanych urządzeń we wskazanej we wniosku lokalizacji przez co najmniej 5 lat od dnia wypłaty dofinansowania.”

Oznacza to, że instalacja objęta dotacją powinna pozostać w eksploatacji przez minimum pięć lat od momentu wypłaty środków. Urządzenia wskazane we wniosku o dofinansowanie powinny nadal działać zgodnie z przeznaczeniem i pozostawać integralną częścią systemu.

Rozbudowa jest dopuszczalna pod warunkiem, że polega na dodaniu nowych elementów, a nie zastępowaniu tych objętych wsparciem.

Możliwe jest więc:

• zwiększenie liczby modułów fotowoltaicznych,
• montaż dodatkowego falownika,
• rozbudowa instalacji o magazyn energii,
• zwiększenie całkowitej mocy systemu.

Ryzyko pojawia się wtedy, gdy instalacja objęta dotacją zostaje zdemontowana, a urządzenia wskazane w dokumentacji programu zostają wymienione lub usunięte przed upływem wymaganego okresu trwałości. W takich sytuacjach instytucja finansująca może zażądać zwrotu części lub całości przyznanego dofinansowania.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem pozostaje więc rozbudowa instalacji poprzez dodanie nowych komponentów przy jednoczesnym zachowaniu urządzeń objętych dotacją.

Obowiązki formalne – zgłoszenie zmian do operatora sieci

Planując rozbudowę instalacji fotowoltaicznej, należy pamiętać również o obowiązkach formalnych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 Prawa energetycznego każda zmiana parametrów technicznych mikroinstalacji powinna zostać zgłoszona do operatora systemu dystrybucyjnego.

Obowiązek ten dotyczy przede wszystkim sytuacji, w których:

• zwiększana jest moc zainstalowana instalacji,
• dokładane są kolejne moduły fotowoltaiczne,
• następuje wymiana lub dołożenie dodatkowego falownika.

Operator systemu dystrybucyjnego musi dysponować aktualnymi danymi dotyczącymi źródła energii wprowadzanego do sieci, ponieważ każda instalacja pracuje w określonych parametrach technicznych.

Zwiększenie mocy instalacji może wpływać na pracę lokalnej sieci elektroenergetycznej, dlatego operator ma obowiązek zweryfikować, czy nowa konfiguracja nadal spełnia wymagania techniczne.

Zgłoszenie zmian pozwala również zaktualizować dokumentację przyłączeniową i uniknąć problemów przy późniejszych rozliczeniach energii.

Dodatkowe obowiązki po przekroczeniu 6,5 kWp

Przy rozbudowie instalacji warto zwrócić uwagę na próg 6,5 kWp mocy zainstalowanej. Po jego przekroczeniu pojawiają się dodatkowe obowiązki wynikające z przepisów przeciwpożarowych.

Zgodnie z obowiązującymi regulacjami instalacja o mocy powyżej 6,5 kWp wymaga:

• uzgodnienia projektu z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych,
• zgłoszenia instalacji do właściwej komendy Państwowej Straży Pożarnej po jej wykonaniu.

Obowiązek ten wynika z art. 29 ust. 4 pkt 3c Prawa budowlanego. Dotyczy on zarówno nowych instalacji, jak i rozbudowy istniejących systemów, jeśli po modernizacji moc przekracza wskazany próg.

Kiedy operator może nie zaakceptować rozbudowy?

Samo zgłoszenie rozbudowy instalacji nie oznacza automatycznej akceptacji zmian przez operatora systemu dystrybucyjnego. W określonych przypadkach operator może wezwać do uzupełnienia dokumentacji, wskazać konieczność korekty parametrów technicznych lub odmówić przyjęcia zgłoszenia.

Najczęściej dotyczy to sytuacji, w których planowana rozbudowa:

• przekracza dopuszczalne parametry przyłączeniowe,
• może powodować przeciążenia lokalnej sieci elektroenergetycznej,
• nie spełnia wymagań technicznych dla danego punktu przyłączenia.

Operator analizuje przede wszystkim:

• łączną moc instalacji po rozbudowie,
• zgodność parametrów falownika z wymaganiami sieci,
• możliwość przeciążeń w lokalnej infrastrukturze elektroenergetycznej,
• zgodność instalacji z obowiązującymi normami technicznymi.

W praktyce, jeśli rozbudowa mieści się w parametrach technicznych przyłącza i została poprawnie udokumentowana, zgłoszenie najczęściej jest akceptowane bez większych komplikacji.

Problemy pojawiają się głównie wtedy, gdy zwiększona moc instalacji przekracza możliwości istniejącego przyłącza lub wymaga zmiany warunków przyłączeniowych.

Podsumowanie

Rozbudowa istniejącej instalacji fotowoltaicznej może być korzystnym rozwiązaniem, szczególnie w sytuacji rosnącego zużycia energii lub planowanej rozbudowy domowej infrastruktury energetycznej.

Każda modernizacja powinna jednak zostać poprzedzona analizą zasad rozliczeń, warunków otrzymanego dofinansowania oraz obowiązków formalnych wobec operatora sieci.

Dobrze zaplanowana rozbudowa pozwala zwiększyć efektywność instalacji bez utraty dotychczasowych korzyści, pod warunkiem że cały proces zostanie przeprowadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami i wymaganiami technicznymi.

Podstawa prawna i źródła

1. Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2021 poz. 2376.
2. Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, Dz.U. z późn. zm., art. 4d ust. 1b–2.
3. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, Dz.U. z późn. zm., art. 29 ust. 4 pkt 3c.
4. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, Dz.U. z późn. zm., art. 7 ust. 1.
5. Regulamin programu priorytetowego „Mój Prąd”, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
6. Opracowanie własne na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz praktyki rynkowej.